Sjaak rolde er eigenlijk vanzelf in. Hij werkte zijn hele leven in de zorg – van ziekenhuizen tot de thuiszorg – en ook na zijn pensioen bleef de sector trekken. Zo’n 28 jaar geleden kwam Sjaak voor het eerst bij Reinaerde Dagcentrum De Ontmoeting, omdat hij persoonlijk begeleider was van Remco. “Het was zó gezellig bij het zwemmen. De sfeer is heel ontspannen, met een fijn vast clubje. Toen Remco overleed, wilde ik absoluut blijven.”
Tineke begon via een vriendin die werkte bij ons dagcentrum in Veenendaal. “Ze zochten vrijwilligers voor het zwemmen en mijn jongste kind ging net naar school, dus ik had tijd. Ervaring met mensen met een verstandelijke beperking had ik niet en dat vond ik best spannend, maar dat gevoel verdween snel. Verstand op nul, blik op oneindig. Het gaat vanzelf en het is gewoon heel leuk. En zo ben je ineens dertig jaar verder!”
Tineke en Sjaak zagen de mensen waarmee ze zwemmen in al die jaren veranderen. “Wij worden ouder, maar zij ook,” zegt Tineke. “Ze worden strammer, dus het is echt teamwork geworden. Alleen omkleden lukt vaak niet meer, dat moet samen.” Tijdens het wekelijkse uur bij Zwembad De Vallei is er een grote groep: zeven cliënten, allemaal één-op-één begeleid. Tineke is de ‘vliegende keep’, samen met twee fysiotherapeuten en een begeleider van Reinaerde De Ontmoeting.
“Niemand kan praten, toch is communiceren absoluut geen probleem. Je leert hun lichaamstaal kennen,” vertelt Tineke. “Ja en nee, blikken, geluidjes. Als ik een paar minuten te laat ben, staat Gertjan al te roepen bij de deur: ‘Hé hé!’” Sjaak vult aan: “En als iemand een keer iets heeft, zoals laatst een gebroken arm, zijn ze echt bezorgd. Dan merk je hoe betrokken ze zijn.” Ze begrijpen veel meer dan je denkt, merkt Tineke. “Je ziet het aan hun ogen: ze hebben alles in de gaten.”
Het zwembad is meer dan ontspanning: het is therapie. “In het water kunnen ze meer,” zegt Sjaak. “Bewegen lukt beter, soms zelfs een beetje staan. Af en toe moppert Gertjan wel hoor; het is hard werken, maar dat vindt hij ergens ook prettig.” Tineke herinnert zich hoe spannend water voor Gertjan eerst was. “Eén druppel op zijn neus en hij begon te spartelen. Inmiddels durft hij zelfs onder water. Dat heeft Sjaak voor elkaar gekregen. Hij heeft écht zijn grenzen verlegd.”
Elk mens heeft zijn eigen charme. “Jan is ook een portret,” vertelt Tineke lachend. “Dan gooien we allemaal ballen in het water en moet hij ze verzamelen, zodat hij genoeg beweegt. Maar ondertussen probeert hij jou ook nog onder water te duwen!”
“Sommigen liggen drijvend en worden begeleid door de fysio, anderen lopen met ondersteuning. Je ziet aan hun gezichten hoe ze genieten en ook hoe ze op elkaar reageren. Het bad is speciaal: warmer dan gemiddeld, met een verstelbare bodem. Alles is goed geregeld, ook arbotechnisch: tilliften, tilzakken, elektrisch. Dat is in 30 jaar enorm verbeterd,” zegt Sjaak.
Waarom Tineke en Sjaak hier al zo lang zijn? “Omdat het ontspanning is. Voor hen én voor ons,” zegt Sjaak. “De vreugde op hun gezichten, even uit die rolstoel, even een andere houding. Je ziet ook het effect als het zwemmen een tijdje niet doorgaat. Minder bewegen, stijver. Het zwemmen helpt om mobiel te blijven. Betere doorbloeding, warmere voeten.”
Er zijn natuurlijk ook mindere kanten. “Het overlijden van cliënten,” zegt Tineke. “Dat maakt indruk. Je bouwt echt een band op. Juist daarom zijn de mooie momenten extra waardevol. Soms trakteren we ze bijvoorbeeld op patat, dat vinden ze geweldig.”
Nieuwe vrijwilligers zijn hard nodig. “Misschien is het onbekend of lijkt het spannend,” denkt Tineke. “Of mensen denken: elke week, dat is veel.” Sjaak: “Maar je doet het samen, ook het lichamelijke werk. Het is maar twee uurtjes. En als je echt niet kunt, dan kun je niet.” Hun advies? “Ga gewoon een keer mee. Echt. Dan snap je meteen waarom wij hier al zo lang zijn.”
Lees ook: Samen leven, samen zorgen: “Pensioen met een gouden randje” van vrijwilliger Toos.
Wil jij – net als Tineke en Sjaak – iets betekenen voor iemand met een verstandelijke beperking? Dat kan op veel manieren. Neem contact op via onze website of stuur een bericht naar informelezorg@reinaerde.nl. Er is altijd iemand voor wie jij het verschil kunt maken. Of ben jij al vrijwilliger en wil je net als Tineke en Sjaak hierover vertellen? Leuk! Laat het weten via communicatie@reinaerde.nl.