"Begeleiden gaat niet alleen over zorgen voor de ander, maar ook over naar jezelf durven kijken. Wat doe ik? Wat straal ik uit? Wat is mijn aandeel? Elke ontmoeting en elke spanning is een leermoment. Dit verhaal bleef me bij en is misschien herkenbaar als jij ook werkt met mensen met een verstandelijke beperking.”
“Het begon toen ik de zorg van een cliënt overnam van een collega. We keken Kinderen voor Kinderen en hij zat op mijn schoot terwijl ik een sudoku maakte. Dit deed ik bewust. Zodat hij niet het gevoel kreeg dat hij iets met mij moest. Geen gesprek, geen opdracht, geen verwachting. Alleen samen zijn. Ik wilde dat hij ontspannen televisie kon kijken, zonder iets te hoeven.
Voor hem werkt dat op deze manier. Als ik naast hem zit, beschikbaar maar niet vragend, ontstaat er rust. Dan voelt hij: ik hoef niets te doen, maar ze is er wel. En juist in die ruimte kan hij echt ontspannen.
Tussendoor vroeg hij steeds of ik niet ging bellen; zijn manier om te controleren of ik er nog voor hem was. Ik stelde hem gerust en hij ontspande, tot onverwachte bewegingen van een medecliënt hem lieten schrikken. Steeds opnieuw nam ik zijn onrust weg en elke keer zag ik hem weer rustig worden.”
“Later die dag gingen we samen pakketjes rondbrengen. Hij zat in de kar, dat gaf hem overzicht en veiligheid. In de middagen was het te spannend om zelf over het terrein te lopen. Er waren dan te veel triggers, zeker als de spanning al wat hoger zat. Hij vertrouwde er nog niet op dat hij daar zelf langs kon lopen. Hij had iemand naast zich nodig die hem helpt en begrijpt.
Misschien zou een volgende stap zijn: een stukje lopen, een stukje in de kar. Maar zover waren we nog niet. Hij komt van ver. Dit moesten we rustig opbouwen. Succeservaringen waren belangrijker dan grote stappen.
Onderweg bleef hij checken of ik er was. ‘Wat komt hierna?’ ‘Wie haalt me op?’ ‘Gaan we terug?’ Het was zijn manier om zekerheid te zoeken. Ik lette extra op mijn stem, mijn houding en mijn tempo. Hij voelde feilloos aan of ik echt beschikbaar was.”
“Bij de laatste woning werd het hem te veel. Ik merkte het meteen: een andere toon, meer beweging, zijn lijf dat onrustig werd. De spanning liep op en hij wilde uit de kar klimmen. Vanuit angst. Op dat moment maakte ik een keuze: ik hield hem tegen.
En direct zag ik hem veranderen. Zijn ogen werden groter, zijn lijf verstijfde en hij rende van me weg. Omdat hij schrok. Omdat mijn tegenhouden zijn angst vergrootte. Hij rende naar zijn vaste plek vol triggers: roldeuren, vrachtwagens, knopjes. Terwijl ik achter hem aan liep, wist ik het al: dit was mijn aandeel. Dit gebeurde niet alleen door de omgevingstriggers. Mijn ingrijpen was óók een trigger geweest. Dat besef kwam meteen. Een reflectiemoment, midden in de situatie. Als ik hem niet had tegengehouden, was de spanning waarschijnlijk minder hoog opgelopen.
Deze doelgroep vraagt dat je je daar voortdurend bewust van bent. Wat breng ík mee? Wat doet mijn handelen met hem? Ik liep rustig achter hem aan en focuste op het herstellen van contact. Mijn stem laag, mijn bewegingen vertraagd. Ik liet hem weten dat we samen mochten kijken. Dat hij niet alleen was. Na een moment pakte hij mijn hand — trillend, maar toch — en aan zijn vragen hoorde ik dat de rust langzaam terugkwam. Toen ik voorstelde om terug te gaan naar de dagbesteding, keek hij me aan: ‘Ja… wil je mij helpen?’ ‘Ja,’ zei ik. ‘Daar ben jij voor.’ En dat klopt, vriendje. Dat klopt.”
Lees ook: Bijkletsen met Carmen: ‘’Van strijd naar verbinding”
Weet jij net als Carmen spanning om te buigen naar geruststelling? Dan ben je precies wie we in de gehandicaptenzorg nodig hebben. Kijk eens bij onze vacatures op onze werkenbij-website en blijf op de hoogte via onze website en socialmediakanalen.